ศิลปะเครื่องเคลือบเวียงกาหลง อำเภอ เวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย เริ่มต้นตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๔๖๗
เป็นที่รู้จักกันมาในกลุ่ม เครื่องปั้นดินเผาทางภาคเหนือ จากความเชื่อในพุทธตำนานการกำเนิดพระพุทธเจ้า
๕ พระองค์ ความกตัญญู และความเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา อีกทั้งคุณความดีของแม่กาเผือก กับลูกทั้ง
๕ บนดินแดนเวียงกาหลง กว่า ๑,๔๐๐ ปี ปรากฏผ่านการเรียงร้อยจาก ปลายพู่กันสู่เครื่องเคลือบ
เวียงกาหลง สืบสานภูมิปัญญา ล้ำค่าเป็นมรดกตกทอดกันมาจนถึงปัจจุบันด้วยความโดดเด่นด้านวัตถุดิบ
ดินดำที่เกิดจาก การทับถมของซากพืชซากสัตว์นับล้านปี เป็นดินดำแหล่งเดียวในไทยและเหลืออยู่เพียง
แห่งเดียวในเอเชีย ทำให้เครื่องปั้นดินเผาที่เวียงกาหลงต่าง จากที่อื่น ๆ คือ การขึ้นรูปที่บาง น้ำหนักเบา
แตกลายทั้งใบ ใช้สีจากแร่ธรรมชาติ ลายเส้นคมชัด ลวดลายซับซ้อนเกี่ยวข้องกับตำนานเก่าแก่อันเป็นที่
ี่มาของชื่อเมือง
       เครื่องเคลือบเวียงกาหลงมีขั้นตอนการผลิตที่ซับซ้อน เริ่มต้นจากนำดินดำที่ตากแห้งแล้วใส่เครื่อง
โม่ให้ละเอียด นำมาหมักพร้อมปั่นอย่างน้อย ๖ ชั่วโมง เพื่อให้ดินละเอียด จากนั้นนำไปพักไว้ในบ่อดิน
ใช้ตะแกรง ร่อนจนเหลือเนื้อดินที่ละเอียดที่สุด นำเข้าเครื่องบีบเพื่อเอาน้ำออกจากดินให้แห้งใช้เวลา
ประมาณ ๘ – ๑๐ ชั่วโมง เมื่อได้ดินที่แห้งแล้วจึงนำดินเข้าเครื่องอัดให้เป็นแท่งทิ้งไว้อีก ๑ วัน เพื่อให้
้เนื้อดินปรับสภาพ จากนั้นให้นำแท่งดินไปอัดเป็นแท่งอีกครั้งเพื่อให้ดินนุ่ม ง่ายต่อการขึ้นรูป
       เมื่อนำดินมาขึ้นรูป ด้วยมือ เป็นทรง แบบดั้งเดิมที่มีทั้ง คนโท แจกัน ฯลฯ จากนั้นนำไปตากแห้ง
ไว้อย่าง น้อย ๒ สัปดาห์ (แล้วแต่รูปทรงของภาชนะ) ค่อยนำไปเผาครั้งแรกเรียกว่า "เผาดิบ" ด้วย
อุณหภูมิ ๑,๒๒๐ ถึง๑,๒๕๐ องศาเซลเซียล จึงเสร็จสิ้น ขบวน การผลิต ซึ่งถ้าใช้เตาเผาแบบดั้งเดิม
ที่เรียกว่า "เตาอุโมงค์" จะ ต้องใช้เวลาถึง ๗ วัน เครื่องเคลือบที่ได้จะ แตกลาย น้ำหนักเบา สีที่ได้
้จะแตกต่างกันตามสูตรของน้ำยาเคลือบ คือ เคลือบใสสีขาว เคลือบสีน้ำตาล เคลือบสีเขียว และลายดำ
น้ำตาล ลวดลายที่ถือเป็นเอกลักษณ์คือ ลายกาหลง ซึ่งเป็นลายดอกกาหลงกับลายใบพริก
       อนึ่ง ลวดลาย ต่าง ๆ ของเวียงกาหลง แม้แต่คนที่เรียนศิลปะ โดยตรง ยังต้องใช้เวลาฝึกฝนนาน
กว่าครึ่งปี ด้วยเรื่องราว ความ เป็นมา แห่งพุทธตำนาน เครื่องเคลือบเวียงกาหลงจึงนับเป็นศิลปะชั้นสูง
เป็นมรดกทาง ภูมิปัญญา อันทรงคุณค่า ควรแก่การอนุรักษ์สืบไป