เวียงกาหลงเซรามิก
  ชากาหลง
 สมุนไพร
 
 
 
 
 
 
ชากาหลง
ชากาหลง ชากาหลง

พันธุ์ชา
          ชามี 2 สายพันธุ์ได้แก่
          1.  ชาอัสสัม   (Camellia sinensis vav. Assamica)
          เป็นไม้ยืนต้นสูง 6-18 เมตร ใบเป็นรูปรี กว้าง 3-6 เซนติเมตร ยาว 8-20 เซนติเมตร ผิวใบเป็นคลื่นและเป็นมันลื่น ปลายใบเรียวแหลม ต้นชาพันธุ์อัสสัมโตเร็วและทนแล้งได้ดีว่าพันธุ์จีน ด้วยมีใบขนาดใหญ่กว่าและรสชาติเข้มข้น มีคาเฟอีนมากกว่า ในน้ำหนัก 1 กิโลกรัม และมียอดชาสดประมาณ 700 ยอด
          2.  ชาจีน (Camellia Sinensis vav. Sinensis)  เป็นไม้พุ่มเตี้ย ใบของชาจีนมีขนาดเล็กและแคบกว่าชาอัสสัม กว้าง 2-4 เซนติเมตร ยาว 3-10 เซนติเมตร เนื้อใบด้าน ปลายใบแหลม ชาชนิดนี้ทนต่อความหนาวเย็น และเติบโตอย่างช้า ๆ ออกใบดก และมีกลิ่นหอมให้ผลผลิตต่ำกว่าชาอัสสัม ในน้ำหนัก 1 กิโลกรัมจะมียอดขาประมาณ 900 ยอด

ประเภทของชา
          1.  ชาเขียว ชาไม่หมัก (Non fermented tea, Green tea)
          เป็นชาที่ไม่มีขั้นตอนการหมักใบชาสดระหว่างกระบวนการผลิต โดยวิธีนำยอดชาสดมาทำให้แห้ง ใช้วิธีให้ความร้อนหยุดยั้งการสลายตัวของยอดชาหรือปฏิกิริยาของเอ็นไซม์ในการย่อยสลายตัวเองหรือเรียวกว่าการหมัก ชาประเภทนี้เป็นที่นิยมกันมากในประเทศจีนและญี่ปุ่น รสอ่อน สีน้ำชาเป็นสีเขียว หรือเหลืองอมเขียว กากชายังเป็นสีเขียวและสดแยกออกไปเป็น 2 ประเภท ตามกรรมวิธี คือ ชาเขียนอบไอน้ำกับชาเขียวคั่ว
                   1.1  ชาเขียวอบไอน้ำ (Steaming greentea) เป็นการแปรรูปชาที่หยุดกระบวนการทางเคมีในใบชา ด้วยการอบไอน้ำในช่วงเวลาสั้น ๆ คือเมื่อเก็บยอดชา นำมานึ่งด้วยไอน้ำอุณหภูมิ 100 องศาเซลเซียสเป็นเวลา 0.7 นาที เพื่อหยุดปฏิกิริยาทางเคมีของเอ็นไซม์ โพลิฟินอลออกซิเดส เสร็จแล้วนำไปนวด และอบไอร้อนเพื่อลดปริมาณความชื้นในใบลง ต่อจากนั้นนำมานวดในอุณหภูมิห้องปกติเพื่อทำให้เซลล์แตก และนวดด้วยความร้อนอีกครั้งเพื่อทำให้ใบชาม้วนตัวสวยงาม แล้วนำไปอบแห้งให้ความชื้นในใบชาลดลงเหลือ 3.5-4% ชาเขียวอบไอน้ำส่วนใหญ่มีการแปรรูปในประเทศญี่ปุ่น สีของน้ำชามีสีเขียว ถึงเขียวอมเหลือง เนื่องจากยังมีคลอโรฟิลอยู่
                   1.2  ชาเขียวคั่ว (Panning Green Tea) เป็นชาเขียวที่หยุดกระบวนการทางเคมีในยอดชาด้วยการคั่วกระทะร้อนที่อุณหภูมิสูงประมาณ 300-800 องศาเซลเซียส แล้วนำไปนวดให้เซลล์แตกและม้วนตัวและนำไปอบแห้ง ชาเขียวคั่วสามารถแยกออกเป็น 2 แบบคือ แบบชาเขียวคั่วแบบไม่มีการหมัก (Hight Grade Green Tea, Gunpowder) และชาเขียวคั่วแบบหมักอ่อน (Pan-Firing Green Tea) สีของน้ำชาจะมีสีเขียมอมเหลือง กลิ่นหอม ส่วนใหญ่มีการแปรรูปในประเทศจีนใต้หวัน และเกาะทางตอนใต้ของญี่ปุ่น
เจียวกู่หลาน
ชา เจียวกู่หลาน
ชาเขียวมะลิ
ชาเขียวมะล
          2.  ชากึ่งหมัก /ชาอู่หลง  (Semi fermented tea) เป็นชาที่มีการหมักใบชาสดในระหว่างกระบวนการผลิตเพียงบางส่วน โดยเพิ่มการนำยอดชามาผึ่งแดด 20-40 นาที ทำให้อุณหภูมิในยอดชาสูงขึ้น คลายกลิ่นเหม็นเขียวออก เกิดกลิ่นหอม แล้วนำเข้าไปผึ่งในร่มอีกครั้งพร้อมเขย่ากระตุ้นยอดชาให้ตื่นตัว เร่งการหมัก ทำให้สีน้ำมีสีเข้มขึ้น ความแก่อ่อนของการหมักขึ้นอยู่กับระยะเวลาการผึ่งและเขย่ากระตุ้น ชนิดชาที่รู้จักกันดีที่สุดคือ ชาอู่หลง รสชาติน้ำชาเข้มข้น มีกลิ่นหอม สีน้ำชามีสีเหลืองอมเขียว สีเหลือง สีน้ำตาลอมเขียว สีน้ำตาลอมเหลือง ขึ้นอยู่กับวิธีการผลิต กากชาจะมีสีเขียวอมเหลืองเป็นที่นิยมดื่มกันมาในประเทศจีนตอนกลางแถบมณฑลฟูเจี๋ยนกวางตุ้ง ใต้หวัน รสชาติฝาดและขมเล็กน้อย และชุ่มคอ ชากึ่งหมักสามารถแยกได้เป็น 3 กลุ่มคือ
                   2.1  กลุ่มหมักอ่อน  ชากลุ่มนี้ผ่านกระบวนการหมักเพียง 10-15% สีน้ำชาเป็นสีเหลือง อ่อนมากๆ เช่น ชาขาว (White tea) ชาเป้าจง (Pouchong)
                   2.2  กลุ่มหมักปานกลาง   ชากลุ่มนี้ผ่านการหมักประมาณ 20% สีน้ำชาออกเป็นสีเหลืองทอง รสชาติเข้มข้นกว่าเดิม ได้แก่ ชาตุ้งติ่งอู่หลง ชาเกี่ยกวนอิม  ชาสุ่ยเซียน
                   2.3  กลุ่มหมักแก่  ชากลุ่มนี้ผ่านการหมักไม่ต่ำกว่า 30%สีน้ำชาออกสีทองแดง สีน้ำตาล รสชาติเข้มข้นกว่ากลุ่มอื่น ได้แก่ แมนดารินอู่หลง และ เพนผัน
                   ชากึ่งหมัก เป็นชาที่รู้จักกันดี มีกลิ่นหอม รสฝาด ชุ่มคน เป็นชาที่มีคุณภาพดี เป็นที่นิยมสำหรับผู้บริโภค
ชาโสมอู่ทอง
ชาโสมอู่ทอง
ชาเขียวนางฟ้า
ชาขาวนางฟ้า
3.  ชาฝรั่ง หรือชาดำ ชาหมักสมบูรณ์ (Black Tea, Fermented Tea) ชาหมักหรือชาดำ เป็นชาที่นิยมดื่มกันทั่วโลก โดยเฉพาะแถบยุโรปหรือ พวกฝรั่ง คนไทยจึงเรียกชาฝรั่ง ลักษณะสีน้ำชาเป็นสีส้ม หรือ สีน้ำตาลแดง การผลิตชาฝรั่งหรือชาดำ คือให้ปฏิกิริยา ออกซิเดชั่น  (oxidation) ของโพลีฟีนอล โดยเอ็นไซม์โพสิฟินอลออกไซเดส เกิดได้เต็มที่ หรือปล่อยให้มีการหมักอย่างเต็มที่ (Full Fermented Tea) ซึ่งแตกต่างจากชาเขียวและชากึ่งหมัก สีและรสชาติชาฝรั่งเข้มข้นที่สุด น้ำชาจะเป็นสีส้มหรือน้ำตาลแดง ชาฝรั่งนิยมใช้ยอดชาพันธุ์อัสสัม เพราะมีสารโพสีฟีนอสสูง ชาประเภทนี้ได้แก่ชาคีมุน (Keemun Tea) ของจีน ของอินเดีย และศรีลังกา
         
4.  ชาแต่งกลิ่น (Scented Tea) ชาเขียว ชาอู่หลง หรือชาฝรั่ง สามารถนำมาแต่งกลิ่น โดยผสมหรือใส่เครื่องเทศ สมุนไพรกลีบดอกไม้ หรือน้ำมันหอมระเหยต่างๆ ลงไปในชาก่อนบรรจุการแต่งกลิ่นต้องไม่ทำให้รสชาติชาผิดแปลกออกไป ในสมัยก่อนชาวจีนได้ใส่กลิ่นรสต่าง ๆ ลงไปในชา เช่นใส่ดอกไม้ ผลไม้ลงไปในชา ชาจีนบางชนิดอาจมีกลิ่นหอมธรรมชาติของกล้วยไม้ เนื่องจากในช่วงที่ต้นชารสร้างยอดและใบใหม่ ใบชามีคุณสมบัติดูดกลิ่น ได้ดี การเรียกชื่อใช้ชื่อดอกไม้ ผลไม้ หรือเครื่องเทศที่ใส่ลงไป เช่น ชามะลิ ชากุหลาบ ชาหอมหมื่นลี้ ชาโสม ชาลิ้นจี่ ชาอายุรเวท ชาสไปรูลีน่า
          5.  ชาแผ่นหรือชาแท่ง (Compressed Tea) เป็นผลิตภัณฑ์ชาที่ได้จากการนำชาจีนหรือชาฝรั่งมาอัดเป็นก้อน เพื่อสะดวกในการพกพา เมื่อจะดื่มเพียงบิใส่ภาชนะ เติมน้ำร้อนลงไปก็สามารถดื่มชาได้ ชาอัดเริ่มทำในสมัยราชวงศ์ถัง โดยนำใบชามานึ่งแล้วอัดเป็นก้อนแล้วทิ้งไว้ให้แห้ง ในปัจจุบันใช้ชาผงอัดด้วยความดันเป็นแผ่นยาว แผ่นกลม ลูกบอล รังนก ชาม ลักษณะรูปร่างแตกต่างกันไป ผลิตภัณฑ์ประเภทนี้
นิยมบริโภคในแถบตะวันออกกลาง รัสเซียตอนใต้ ธิเบต ประเทศจีนแถบตะวันตกเฉียงเหนือ ชาประเภทนี้ได้แก่ โต้วชา ชาผูเอ๋อ ของยูนาน
ชาอายุรเวช
ชาอายุรเวช
ชาจักรพรรดิ
ชาจักรพรรดิ
6.  ชาสำเร็จรูป (Instant Tea) เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีลักษณะเป็นผง หรือเกล็ดละลายน้ำ โดยการทำการสกัดสารในใบชาออกมาเป็นน้ำชาเข้มข้น ถูกทำให้แห้งเป็นของแข็ง โดยการฉีดพ่นสารละลาย ชาเข้มข้นผ่านอากาศร้อนหรือด้วยความเย็นระเหยน้ำออกไปภายใต้สุญญากาศ (Freeze drying) เมื่อจะดื่มนำมาชง สามารถละลายน้ำได้ทันที สะดวกต่อการบริโภค การผลิตชาสำเร็จรูป สามารถใช้เครื่องจักรกลช่วยในการเก็บเกี่ยวมากขึ้น และสามารถขนส่งไปยังประเทศผู้บริโภคได้สะดวกคราวละมากๆ เป็นการแปรรูปผลิตภัณฑ์ให้ได้มูลค่าเพิ่ม ช่วยลดต้นทุนในการขนส่ง ตัวอย่าง ชาผงสำเร็จรูป เช่น เนสที ทูอินวัน และ ทรีอินวัน ทั้งหลาย
          7.  ชาพร้อมดื่ม  (Ready to drink Tea) ในปี ค.ศ. 1992 ได้มีการผลิตชาพร้อมดื่มขึ้นในสหรัฐอเมริกา โดยความร่วมมือของบริษัทชาและโรงงานผลิตน้ำดื่ม (Soft drink) ขนาดใหญ่ ผลิตน้ำชาบรรจุก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ น้ำชาธรรมดา น้ำชาที่เติมกลิ่นและสี เช่น กลิ่นรสมะนาว ราสเบอรี่ พีช ฯลฯ บางครั้งเติมน้ำตาล บรรจุในกระป๋องหรือขวด ทำให้สะดวกต่อการบริโภค และการขาย น้ำชาประเภทนี้เป็นที่นิยมของวัยรุ่น โดยเฉพาะประเทศที่มีอากาศร้อนและนิยมดื่มชาเย็น ในประเทศไทยเราระยะหลัง ตลาดชาพร้อมดื่มได้ขยายเติบโตเต็มที่
          8. ชาเมี่ยง (Pickled Tea) หรือชาหมัก เป็นผลิตภัณฑ์ชาของท้องถิ่นภาคเหนือของไทย โดยการนำใบชาสดมามัดเป็นกำนึ่งแล้วหมักทิ้งไว้จนใบชาเปลี่ยนสภาพเป็นสีเหลือง ใบยุ่ย จึงนำมาบริโภค นิยมเป็นของขบเคี้ยว หรืออมเป็นของว่างระหว่างทำงาน ช่วยผ่อนคลายความเหน็ดเหนื่อย มีหลายชนิด เช่น เมี่ยงฝาด เมี่ยงส้ม เมี่ยงหวาน เมี่ยงปรุงเครื่องใส่ไส้
ชาอู่หลงก้านอ่อนเบอร์17
ชาอู่หลงก้านอ่อน เบอร์17
ชาอู่หลงเบอร์12
ชาอู่หลง เบอร์ 1 2

แหล่งผลิตชา
          ชาสามารถขึ้นได้ดีตั้งแต่ในเขตร้อนถึงเขตอบอุ่น ที่มีฝนทำให้แหล่งชากระจายอยู่ตั้งแต่ละติจูดที่ 42 องศาเหนือในรัสเซีย (จอร์เจีย) ถึง 27 องศาใต้ในอาร์เจนตินา (corientes region) ในเขตอบอุ่น สามารถปลูกได้ในระดับความสูงใกล้เคียงกับระดับน้ำทะเล ส่วนในเขตร้อน ส่วนใหญ่จะปลูกชาในที่สูงที่อาจมีความสูงเหนือระดับน้ำทะเลถึง 1,000 – 2,000 เมตรก็ได้ เนื่องจากมีปริมาณน้ำฝนและแสงแดดเพียงพอในการปลูกชาให้ได้ผลผลิตและคุณภาพสูง

แหล่งผลิตชา แหล่งผลิตชาอินทรีย์
องค์กรธรรมิกสังคมเวียงกาหลง องค์กรธรรมิกสังคมเวียงกาหลง
สถานที่ตั้ง หมู่ที่ ๑๕ ต.เวียงกาหลง อ.เวียงป่าเป้า จ. เชียงราย
 สงวนลิขสิทธิ์ @ ๒๕๕๑ wiengkalong.com